Jak wyglądają zbiory herbaty w Japonii?

Jak wyglądają zbiory herbaty w Japonii?

Szukasz ekologicznej herbaty wysokiej jakości i chcesz mieć pewność, że pochodzi ona z rzemieślniczej uprawy? W naszym tekście o procesie produkcji matchy pokazaliśmy Ci, jak powstaje ten japoński skarb. Dziś natomiast - na przykładzie plantacji Otsukaen, która dostarcza herbatę Meico - zobaczysz, jak krok po kroku wyglądają zbiory herbaty w Japonii.

Kiedy rozpoczyna się sezon zbiorów herbaty w Japonii?

Sezon zbiorów herbaty w Japonii startuje zazwyczaj od połowy kwietnia do początku maja, w zależności od szerokości geograficznej. Na południu, w prefekturze Miyazaki, pierwszy zbiór (ichibancha) zaczyna się najwcześniej - często już w drugiej połowie kwietnia.

Dlaczego wtedy? L-teanina kumuluje się w korzeniach zimą, a jej zawartość w młodych pąkach i liściach osiąga szczyt wczesną wiosną, zanim liście dojrzeją.

Jak pokazują przeglądy literatury, w tym praca Ming-Yue Li i współautorów “L-Theanine: A Unique Functional Amino Acid in Tea (Camellia sinensis L.) With Multiple Health Benefits and Food Applications”, zawartość L-teaniny w liściach herbaty jest najwyższa wiosną.

Czyli o tym, kiedy zbiera się herbatę w Japonii, decyduje biologia i chemia, a farmerzy muszą zebrać liście w wąskim oknie czasowym, gdy smak umami jest najwyższy, a letnie upały jeszcze nie zdegradowały struktury pędu.

Tradycyjną granicą tego okna jest Hachijūhachiya (88. noc od początku wiosny, zwykle około 1-2 maja).

Jak zbiera się herbatę w Japonii?

Przejdźmy przez każdy etap zbiorów herbacianych, odnosząc się do pracy naszej zaprzyjaźnionej farmy Otsukaen, o której opowiadaliśmy w artykule “Historia Otsukaen i Meico”.

1. Jak plantatorzy przygotowują krzewy do zbioru?

Przygotowanie pola do zbiorów herbaty w Japonii zaczyna się zimą i wczesną wiosną, gdy farmerzy wykonują 3 ważne prace:

1. Nawożenie - dostarczenie krzewom składników, które roślina zmagazynuje w korzeniach.
2. Przycinanie - wyrównanie powierzchni krzewów, by nowe pędy rosły równomiernie i na tej samej wysokości.
3. Formowanie rzędów - w zaokrąglony kształt krzewów idealny pod maszyny zbierające.

W przypadku herbat premium takich jak gyokuro dochodzi cieniowanie. Na 10, 20 lub nawet 30 dni przed zbiorem krzewy przykrywa się czarnymi siatkami lub trzcinami. Po co? Ograniczenie światła hamuje konwersję L-teaniny w katechiny, dzięki czemu liść zachowuje smak umami.

W Otsukaen - plantacji tworzącej choćby naszą matchę Miyazaki - zamiast używać pestycydów, farmerzy przywracają naturalny ekosystem:

1. dżdżownice budują strukturę gleby,
2. pająki i biedronki polują na szkodniki,
3. ważki i ptaki patrolują przestrzeń z powietrza.

Certyfikację JAS - o której wspominamy w artykule o zrównoważonej uprawie herbaty - osiągnęli między innymi dzięki minimalizacji chemii w produkcji herbaty. Dzięki temu każdy sezon zbiorów herbaty w Japonii w Miyazaki daje nam wolną od toksyn matchę, hojichę czy senchę.

2. Jak farmerzy decydują, kiedy nadszedł moment zbioru herbaty?

W Miyazaki pierwszy zbiór (ichibancha) startuje zwykle od połowy kwietnia.

Codziennie farmerzy obserwują rozwój nowych pędów i oceniają, czy osiągnęły już odpowiednią fazę (czy pączek i liście są wystarczająco rozwinięte, ale wciąż miękkie). Zbyt wczesny zbiór oznacza niski plon. Zbyt późny to więcej goryczy.

Jak informuje japońskie Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa, najlepsza herbata powstaje z pędów zebranych delikatnie, po potwierdzeniu dojrzałości nowych pąków.

Z publikacji stowarzyszenia rolników Miyazaki wynika, że pogodę, temperaturę i wilgotność sprawdza się tu minutowo.

Nasi zaprzyjaźnieni farmerzy skrupulatnie badają stan swojej herbaty, stąd tyle jej badań naukowych, do których możesz zajrzeć na stronie Meico w sekcji “Czystość i badania laboratoryjne”.

A dlaczego otwarcie pokazujemy badania naszych produktów? Przeczytasz o tym w naszym artykule o tym, dlaczego publikujemy wyniki badań herbat, które importujemy bezpośrednio od farmerów.

3. Na czym polega ręczny zbiór herbaty (tezumi)?

Ręczny zbiór (tezumi) to tradycyjna metoda, w której zbieracz wybiera i zrywa tylko najmłodsze, miękkie pędy.

Standardem najwyższej jakości jest isshin niyo, czyli pączek + dwa młode liście. Technikę wykonuje się palcami. Zbieracz chwyta pęd u nasady miękkiego odcinka i delikatnie go odrywa, tak by nie uszkodzić liści i nie zostawić twardszych części. Cały czas ocenia wzrokiem i dotykiem, czy pęd jest wystarczająco miękki i dojrzały.

1 osoba zbiera zazwyczaj 10-30 kg świeżych liści dziennie (przy najwyższej jakości nawet mniej). Dlatego metoda ta jest kosztowna i stosowana niemal wyłącznie przy herbatach premium (wysokiej klasy sencha, gyokuro, tencha).

Zaletą ręcznego zbioru jest precyzyjna selekcja i minimalne uszkodzenia liści - maszyna tego nie zapewni.

4. Jak wygląda zbiór mechaniczny herbaty w Japonii?

Około 90-95% krajowej produkcji pochodzi ze zbioru maszynowego, co potwierdza raport Japan International Cooperation Agency. A jak zbiera się herbatę w Japonii na skalę produkcyjną?

Anna z Global Japanese Tea Association w artykule “Tea Harvest in Japan” wyróżnia dwa główne typy maszyn:

1. Ręczna maszyna dwuosobowa - najczęstsza na stokach i pagórkowatych terenach (Shizuoka, Uji, części Miyazaki). 2 operatorów trzyma zakrzywioną “żyletkę" z ostrzami, a 3 osoba trzyma worek, do którego liście są dmuchane. Wydajność: 200-250 kg na godzinę.
2. Maszyna jezdna - stosowana głównie na płaskich terenach Kagoshimy i części Miyazaki. Operator jedzie po rzędach, ostrza tną na ustalonej wysokości. Wydajność: nawet ponad tona dziennie.

5. Co dzieje się z liśćmi herbaty po zbiorze?

Jak pisze Ai Ishihara w “Chasing Japan’s Freshest Tea Harvest: From Farm to Table, a Journey into Shizuoka” - reportażu z farmy w Shizuoka - typowy dzień zbiorów (ichibancha) wygląda tak:

1. Wczesny poranek (często od wschodu słońca) - liście są najchłodniejsze i najświeższe.
2. Zbiór - według standardu wysokości i dojrzałości.
3. Natychmiastowy transport - liście (namaha) jadą do pobliskiej fabryki aracha, często 10-20 minut drogi. Czas jest krytyczny, bo liście zaczynają się grzać i utleniać.
4. Przyjęcie w fabryce - ważenie, etykietowanie (ogród, kultywar, waga), umieszczenie w wentylowanych kontenerach z wilgotnym, chłodnym powietrzem.

W Otsukaen liście trafiają od razu do własnej przetwórni. Co wyróżnia tę farmę? Głębokie parowanie (fukamushi seihō) - czas parowania jest około 3 razy dłuższy niż przy zwykłej senchy. Dzięki temu herbata ma głęboki, intensywny kolor naparu i bogatszy smak.

Dla tencha (surowca na matchę) ścieżka jest inna - liście nie są wałkowane. Po parowaniu przechodzą chłodzenie, suszenie w specjalnym piecu (tencha-ro), sortowanie (oddzielanie łodyg i żyłek) oraz dalsze etapy wykańczania, aż powstanie tencha gotowa do mielenia.

Jak widzisz, herbaty z Otsukaen różnią się od innych dostępnych w Polsce. Chcesz poznać, co jeszcze wyróżnia naszą herbatę? Zerknij do zakładki “pytania i odpowiedzi” na stronie Meico.

Najczęściej zadawane pytania o to, jak zbiera się herbatę w Japonii

1. Jak długo trwa sezon zbiorów herbaty w Japonii?

Od kwietnia do października. To długi czas, a same zbiory herbaty w Japonii na najlepszych plantacjach często kończą się wcześniej. Rezygnuje się z późnych rzutów, by pozwolić krzewom odpocząć.

2. W jaki sposób ekologia wpływa na to, jak zbiera się herbatę w Japonii?

Brak syntetycznych nawozów sprawia, że krzewy rosną wolniej i naturalnie. Wymusza to na farmerach większą uwagę. Tak zbiera się herbatę w Japonii na uprawach JAS Organic - z szacunkiem dla tempa natury, bez pośpiechu i chemii.

3. W jakich regionach odbywają się zbiory herbaty w Japonii?

Shizuoka i Kagoshima to giganci, ale to w Miyazaki zbiory herbaty w Japonii mają idealne warunki dzięki bryzie znad oceanu, która chłodzi krzewy i spowalnia utlenianie się liści po zerwaniu.

Wiedza o tym, jak wyglądają zbiory herbaty i ile wysiłku wymagają sprawia, że jeszcze bardziej doceniamy ten wspaniały napar. Ty też chcesz rozkoszować się wyjątkową herbatą z Miyazaki? Napisz do nas, a pomożemy Ci wybrać herbatę odpowiednią dla Ciebie.

Bibliografia

1. Li, M.-Y., Liu, H.-Y., Wu, D.-T., Kenaan, A., Geng, F., Li, H.-B., Gunaratne, A., Li, H., & Gan, R.-Y. (2022). L-Theanine: A unique functional amino acid in tea (Camellia sinensis L.) with multiple health benefits and food applications. Frontiers in Nutrition, 9, Article 853846. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.853846
2. Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Rybołówstwa Japonii (MAFF). (2022). 茶畑から美味しいお茶が届くまで [Od plantacji herbaty do pysznej herbaty]. https://www.maff.go.jp/j/pr/aff/2204/spe1_02.html
3. 宮崎県農業法人経営者協会. (2020). 会員情報誌 [Czasopismo informacyjne członków]. https://agri-miyazaki.or.jp/ebook20200502/pageindices/index22.html
4. Japan International Cooperation Agency (JICA). (2017). ケニア国 現地茶葉競争力向上支援事業に関する案件化調査 業務完了報告書 [Raport końcowy z badania formułowania projektu wsparcia poprawy konkurencyjności lokalnych liści herbaty w Kenii]. https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12300653.pdf
5. Global Japanese Tea Association. (2024). Tea Harvest in Japan. https://gjtea.org/tea-harvest-in-japan/
6. Ishihara, A. (2022). Chasing Japan’s Freshest Tea Harvest: From Farm to Table, a Journey into Shizuoka. DIG THE TEA. https://digthetea.com/en/2022/06/newtea_shizuoka1/