Krótka odpowiedź
Do codziennej usuchy (matchy z pianką) wybierz chasen z dużą liczbą cienkich włókien, zwykle 70–100. Do koichy (gęstej matchy) wybierz chasen z mniejszą liczbą grubszych włókien, zwykle 16–48, który nie łamie się przy ugniataniu. Jeśli to Twój pierwszy chasen i pijesz głównie usuchę albo matcha latte, wystarczy jeden uniwersalny model do usuchy. Ważniejsze od kształtu jest pochodzenie: ręcznie strugany chasen z Takayamy w Japonii wytrzyma dłużej i ubije drobniejszą piankę niż tani chasen produkowany masowo.
Nasze chaseny w skrócie
Wszystkie chaseny w meico.studio pochodzą z warsztatu Nakata Kizō Shōten (marka Kisen) w Takayamie, w mieście Ikoma w prefekturze Nara. Każdy jest strugany ręcznie z jednego kawałka bambusa.
| Model | Przeznaczenie | Dla kogo | Cena |
|---|---|---|---|
| Chasen Chabako-yō | Usucha, codzienne picie, podróż | Na początek i do nauki. Mniejszy, mieści się w pudełku na przybory (chabako). Nie jest związany z żadną szkołą ceremonii. | 349 zł |
| Chasen Sekishū-ryū | Usucha | Dla osób, które codziennie piją usuchę i chcą pełnowymiarowego chasenu w kształcie szkoły Sekishū. | 399 zł |
| Chasen Sōhen-ryū (Naka-araho) | Koicha | Do gęstej matchy. Mniej włókien, grubszych i mocniejszych (naka-araho to średnio rzadki chasen). | 399 zł |
Liczba włókien: od czego zależy pianka
Chasen powstaje przez rozszczepienie końca bambusowej rurki na kilkadziesiąt pasm, które potem dzieli się jeszcze raz na cieńsze włókna i wygina do środka. Liczba włókien (ho) to najważniejsza cecha praktyczna:
- Około 70–100 włókien: standard do usuchy. Gęsta miotełka szybko napowietrza matchę i daje drobną, kremową piankę.
- Powyżej 100 włókien (np. 120 lub więcej): jeszcze drobniejsza pianka, ale cieńsze włókna są delikatniejsze i szybciej się łamią.
- Około 16–48 włókien (araho): chaseny do koichy. Grube, sztywne włókna służą do ugniatania gęstej masy, a nie do ubijania.
Więcej włókien nie znaczy „lepszy”. Znaczy „do czego innego”. O różnicy między usuchą a koichą piszemy w artykule usucha czy koicha.
Rodzaj bambusa i szkoła ceremonii
Kształt i kolor chasenu często wskazują na szkołę ceremonii herbacianej. Według tradycji szkoła Urasenke używa chasenów z białego bambusa, Omotesenke z bambusa wędzonego dymem (susudake), a Mushakōjisenke z bambusa ciemnego, fioletowo-czarnego. Mniejsze szkoły, takie jak Sekishū-ryū czy Sōhen-ryū, mają własne kształty główki i sposób wygięcia włókien.
Jeśli nie uczysz się ceremonii w konkretnej szkole, nie musisz się tym przejmować. Do picia matchy w domu każdy dobrze wykonany chasen sprawdzi się tak samo, a kształt i kolor bambusa wybierz po prostu według tego, co Ci się podoba.
Dlaczego chasen z Takayamy
Takayama w prefekturze Nara to miejsce, gdzie od około 500 lat wytwarza się chaseny, i według lokalnych szacunków powstaje tam około 90% chasenów robionych w Japonii. Rzemiosło przekazuje się w rodzinach, a każdy chasen jest strugany ręcznie nożem z jednego kawałka bambusa, który najpierw sezonuje się na zewnątrz przez kilka zim. Historię tego miejsca opisujemy w artykule o chasenach z Takayamy.
Tanie chaseny w sklepach internetowych za 30–80 zł to najczęściej produkcja masowa spoza Japonii. Zwykle mają mniej równe, grubsze włókna, które szybciej pękają, a bambus bywa gorzej sezonowany i łatwiej pleśnieje. Dobry chasen to wydatek na lata, jeśli dbasz o niego poprawnie.
Jak dbać o chasen
- Przed użyciem namocz włókna. Zanurz końcówkę chasenu w ciepłej wodzie na około minutę. Zmiękczone włókna są elastyczne i nie łamią się.
- Po użyciu tylko płucz. Wypłucz chasen w czystej, ciepłej wodzie, poruszając nim w czarce. Nigdy nie używaj płynu do naczyń i nie myj go w zmywarce.
- Susz na powietrzu, główką w dół lub na podstawce. Najlepiej na ceramicznej podstawce (kusenaoshi), która utrzymuje kształt włókien. Nie zamykaj mokrego chasenu w pudełku, bo bambus spleśnieje.
- Nie zostawiaj go w wodzie i na słońcu. Długie moczenie i bezpośrednie słońce osłabiają bambus.
Pęknięte pojedyncze włókna to normalne zużycie. Gdy zaczyna ich brakować w kilku miejscach, a pianka robi się wyraźnie grubsza, czas na nowy chasen.
Który chasen wybrać? Praktycznie
- Pierwszy chasen, matcha codziennie lub latte: Chabako-yō.
- Codzienna usucha, chcesz pełnowymiarowy chasen: Sekishū-ryū.
- Chcesz przygotowywać koichę: Sōhen-ryū (Naka-araho), najlepiej jako drugi chasen obok tego do usuchy.
Wszystkie modele znajdziesz w kategorii chasen, miotełka do matchy.
Najczęściej zadawane pytania
Ile włókien powinien mieć chasen?
Do usuchy najczęściej 70–100 włókien. Do koichy chaseny mają mniej włókien, zwykle 16–48, i są one grubsze.
Czy mogę ubijać matchę spieniaczem do mleka zamiast chasenem?
Do matcha latte elektryczny spieniacz wystarczy. Do usuchy chasen daje drobniejszą i trwalszą piankę, a do koichy spieniacz się nie nadaje.
Jak długo wytrzymuje chasen?
Przy codziennym użyciu i poprawnej pielęgnacji zwykle od kilku miesięcy do około roku. Chasen szybciej się zużywa, gdy jest używany na sucho, myty detergentem albo suszony w zamkniętym pudełku.
Dlaczego chasen trzeba namoczyć przed użyciem?
Suchy bambus jest kruchy. Namoczenie włókien w ciepłej wodzie przez około minutę sprawia, że są elastyczne i nie łamią się podczas ubijania.
Czym różni się chasen z Japonii od taniego chasenu?
Ręcznie strugany chasen z Takayamy ma cieńsze i równiejsze włókna z sezonowanego bambusa, więc ubija drobniejszą piankę i dłużej wytrzymuje. Tanie chaseny to najczęściej produkcja masowa spoza Japonii.
Porównaj też
Źródła
- Urząd Miasta Ikoma. Takayama chasen: tradycyjne rzemiosło Takayamy i jego udział w produkcji chasenów w Japonii.
- Specyfikacje produktów meico.studio: Chabako-yō, Sekishū-ryū, Sōhen-ryū.
O autorce
Patrycja Hyodo-Malewska – założycielka meico.studio, Polko-Japonka. Sprowadza herbatę i akcesoria bezpośrednio z Japonii, bez pośredników. O kulturze Japonii opowiada na swoim kanale YouTube.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google